Od kilku lat podatnicy CIT są zobowiązani do weryfikacji ich statusu jako podatnika tzw. minimalnego CIT. Jeżeli spółka nie może skorzystać z wyłączeń przewidzianych ustawą, konieczne jest ustalenie podstawy opodatkowania podatkiem minimalnym oraz wysokość samego podatku. W związku z tym, że podstawa opodatkowania ulega pomniejszeniu m.in. o przychody ze sprzedaży wierzytelności, rozwiązaniem pozwalającym na znaczące obniżenie podstawy obliczenia podatku (lub wręcz jej wyzerowanie) może być jednak faktoring.
Tzw. podatek minimalny obejmuje podatników, którzy wykazują straty podatkowe lub ich rentowność jest nie większa niż 2% i którzy nie mogą skorzystać z żadnego z licznych wyłączeń z tego obowiązku, wymienionych w ustawie (np. z uwagi na rentowności lat przeszłych lub rentowności grupy spółek).
Przepisy ustawy o CIT precyzują szczegółowo, w jaki sposób ustalać rentowność, aby zweryfikować, czy nasz poziom jest powyżej progu ustawowego, czy niestety jesteśmy „pod kreską”. Z kalkulacji rentowność wyłączamy między innymi przychody (i bezpośrednio związane z nimi koszty) z tytułu zbycia wierzytelności na rzecz instytucji finansowej – czyli zasygnalizowany we wstępie faktoring.
Samo wyłączenie tych kwot na etapie ustalania rentowności w zasadzie niewiele nam da, wpływ będzie pomijalny. Tzw. efekt faktoringu będzie natomiast widoczny później.
Pomniejszenie podstawy opodatkowania
Podstawa opodatkowania minimalnym CIT może być ustalana w sposób podstawowy i uproszczony. Niezależnie od wyboru metody, w obu przypadkach podstawa opodatkowania podlega pomniejszeniu o przychody z tytułu sprzedaży wierzytelności (faktoringu).
Przykład 1
Przychody operacyjne: 100 mln zł (w tym 1 mln zł przychodów ze sprzedaży wierzytelności do faktora)
Podstawa: 1,5% * 100 mln zł = 1,5 mln zł (pomijamy kwestię zwiększeń podstawy)
Podstawa po pomniejszeniu: 1,5 mln zł – 1 mln zł = 0,5 mln zł
Podatek przed pomniejszeniem podstawy: 150 tys. zł
Podatek po pomniejszeniu podstawy: 50 tys. zł
Czy faktoring może wyzerować podstawę opodatkowania minimalnym CIT?
Posługując się powyższym przykładem, możemy się zastanowić, co w przypadku, gdy nasze przychody ze sprzedaży wierzytelności przewyższałyby ustaloną wstępnie podstawę opodatkowania?
Przykład 2
Przychody operacyjne: 100 mln zł (w tym 3 mln zł przychodów ze sprzedaży wierzytelności do faktora)
Podstawa: 1,5% * 100 mln zł = 1,5 mln zł (pomijamy kwestię zwiększeń podstawy)
Podstawa po pomniejszeniu: 1,5 mln zł – 3 mln zł = 0 zł (podstawa nie może być ujemna)
Podatek przed pomniejszeniem podstawy: 150 tys. zł
Podatek po pomniejszeniu podstawy: 0 zł
Okazuje się, że faktycznie może stać się tak, że nasze przychody z faktoringu de facto wyzerują nam podstawę opodatkowania minimalnym CIT.
W powyższym przykładzie, analogiczny rezultat wystąpiłby przy stosowaniu metody uproszczonej.
Przykład 3
Podstawa: 3% * 100 mln zł = 3 mln zł
Podstawa po pomniejszeniu: 3 mln zł – 3 mln zł = 0 zł
Podatek przed pomniejszeniem podstawy: 300 tys. zł
Podatek po pomniejszeniu podstawy: 0 zł
Na bazie powyższych kwot widać więc pewną prawidłowość, jaki poziom przychodów dotyczących faktoringu może pozwolić spółce na uchronienie się przed podatkiem minimalnym, co może ułatwiać planowanie w tym zakresie w trakcie roku.
Uwaga na rodzaj faktoringu!
W omawianym rozwiązaniu jest również pewien „haczyk”. Faktoring sam z siebie nie musi oznaczać zbycia wierzytelności. Ten efekt podatkowy bez wątpienia wystąpi w przypadku faktoringu tzw. pełnego – gdy ma miejsce definitywne zbycie należności na rzecz faktora. Mniej oczywista jest sytuacja faktoringu niepełnego (z regresem), w przypadku którego wierzytelności niekiedy są przenoszone, ale z opcją ich „zwrotu” na rzecz faktoranta. Oczywiste jest natomiast, że korzyści w podatku minimalnym nie da faktoring „odwrócony”, który jest de facto wariantem pożyczki.
Nie tylko faktoring, ale też windykacja może dać korzyści
Trzeba dodatkowo pamiętać, że faktoring nie jest jedynym przypadkiem, w którym dochodzi do zbycia wierzytelności. Dość często spotyka się również sprzedaż nieściągalnych długów do firm windykacyjnych. Taka operacja także generuje przychód podatkowy, który podlegałby odliczeniu.
Mechanizm zbyt dobry, aby był prawdziwy?
Wątpliwości może budzić to, czy opisane podejście rzeczywiście jest prawidłowe i czy faktycznie podatnik, który w ten sposób „wyzeruje” podstawę w podatku minimalnym, faktycznie do tego prawo. Choć prawidłowość takiego podejścia wynika wprost z przepisów, to nie byłoby dla nikogo zaskoczeniem, gdyby Dyrektor KIS zaczął je kwestionować w oparciu o któryś z rodzajów wykładni innej niż literalna. Wydaje się bowiem, że omawiany rezultat wykładni nie był przez ustawodawcę zamierzony.
Tej kwestii dotyczy jednak jedna z interpretacji indywidualnych Dyrektora KIS, w której uznał za prawidłowe stanowisko, zgodnie z którym podatnikowi będzie przysługiwało prawo do obniżenia podstawy opodatkowania o przychody uzyskane z tytułu zbycia wierzytelności na rzecz instytucji finansowych w ramach umów faktoringu pełnego, w tym również w sytuacji, w której pomniejszenie to skutkowałoby zredukowaniem podstawy opodatkowania podatkiem minimalnym do zera.
Podobnie Dyrektor KIS wypowiedział się w innej interpretacji z końcówki 2025 roku. Organ wskazał, że spółka, jako faktorant, ustalając podstawę opodatkowania podatkiem minimalnym, zgodnie z art. 24ca ust. 10 pkt 3 ustawy o CIT powinna pomniejszyć podstawę opodatkowania o wartość przychodów, o których mowa w art. 24ca ust. 2 pkt 4 ustawy o CIT (wartość przychodów uzyskanych z tytułu zbycia wierzytelności na rzecz instytucji finansowej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 7 ustawy Prawo bankowe, której przedmiotem działalności jest świadczenie usług finansowych polegających na odpłatnym nabywaniu od wierzyciela wierzytelności powstałych w wyniku zawarcia umowy sprzedaży towarów lub świadczenia usług pomiędzy tym wierzycielem a dłużnikiem).
„Furtka”, której nie trzeba wyważać
Skoro więc ustawodawca dość wyraźnie pozostawił taką możliwość, a Dyrektor KIS jej nie kwestionuje, to należy z niej korzystać, dopóki jest taka możliwość. W tym kontekście podstawowym wyzwaniem dla podatników może być ustalenie, czy rzeczywiście w prawidłowy sposób wykazują w swoich księgach przychody podatkowe z tytułu sprzedaży wierzytelności do faktora. Jeśli jest inaczej i ta praktyka nie zostanie zmieniona, skorzystanie z powyższego rozwiązania będzie de facto niemożliwe.
Chcąc jednak całkowicie zabezpieczyć interes spółki, zasadnym może być wystąpienie z własnym wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej. W toku dość krótkiego okresu stosowania przepisów o podatku minimalnym już nie raz obserwowaliśmy niczym niespowodowaną zmianę w podejściu organów podatkowych do niektórych zagadnień (np. zwolnień grupowych). Takie sytuacje są dość powszechne w praktyce Dyrektora KIS, dlatego dobrą praktyką jest zabezpieczenie swojej pozycji podatkowej.
Jeżeli jesteście Państwo w trakcie analiz w zakresie opodatkowania minimalnego za rok 2025 lub poszukujecie wsparcia w planowaniu rozwiązań zabezpieczających na rok 2026, zapraszamy do kontaktu.
Autor:
Patryk Chmiel
Doradca podatkowy, starszy konsultant w Gekko Taxens Doradztwo Podatkowe.
Specjalizuje się w obszarze PIT, CIT i ZUS. Prowadzi szkolenia dotyczące JPK_CIT. Uczestniczy także w projektach podatkowych z zakresu VAT. Swoje doświadczenie zdobywał pracując w kancelariach prawnych oraz jako menedżer działu podatkowego w biurze rachunkowym.
