Sejm uchwalił nowelizację ustawy o VAT, która przewiduje szereg zmian dla przedsiębiorców. Część z nich ma ograniczyć obowiązki administracyjne, inne mają uszczelnić system podatkowy. Przyjęte regulacje dotyczą m.in. branży motoryzacyjnej – jedno z rozwiązań przewiduje likwidację obowiązku zapłaty VAT w ciągu 14 dni od wewnątrzwspólnotowego nabycia środka transportu. Ustawa wprowadza również m.in. skład VAT, zmiany dotyczące odpowiedzialności solidarnej oraz nowe obowiązki związane z kasami rejestrującymi.
Koniec 14-dniowego terminu na zapłatę VAT od WNT pojazdu
Jedną z najistotniejszych zmian z perspektywy branży motoryzacyjnej jest likwidacja obowiązku zapłaty VAT w terminie 14 dni od powstania obowiązku podatkowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia środka transportu. Obecnie przedsiębiorca nabywający pojazd z innego państwa UE musi najpierw wpłacić VAT do urzędu skarbowego, a następnie wykazać tę samą transakcję w deklaracji VAT za właściwy okres rozliczeniowy.
Po wejściu w życie nowych przepisów podatnicy rozliczający takie transakcje w JPK_V7M, JPK_V7K lub VAT-8 nie będą już musieli dokonywać odrębnej zapłaty VAT w ciągu 14 dni. WNT środka transportu zostanie rozliczone w deklaracji za właściwy okres, czyli co do zasady do 25. dnia miesiąca następującego po okresie rozliczeniowym. Obowiązek zapłaty VAT w terminie 14 dni zostanie natomiast utrzymany w przypadku podmiotów, które nie składają okresowych deklaracji VAT i dokonują wyłącznie WNT nowych środków transportu, rozliczając podatek na formularzu VAT-10.
Zmianie ulegną również zasady składania informacji VAT-23. Informacja nadal będzie wymagana, jeżeli pojazd ma zostać zarejestrowany w Polsce albo – mimo braku obowiązku rejestracji – będzie użytkowany na terytorium kraju, jednak będzie składana elektronicznie w terminie właściwym dla deklaracji, w której rozliczane jest dane nabycie.
Stawka 0% dla usług związanych z importem
Znaczenie dla przedsiębiorców z branży motoryzacyjnej może mieć również zmiana dotycząca usług wliczanych do podstawy opodatkowania importu towarów. Obecne przepisy wyłączają możliwość zastosowania stawki 0% do usług ubezpieczenia oraz usług dotyczących importu towarów zwolnionych z VAT, jeżeli ich wartość została włączona do podstawy opodatkowania importu.
Nowelizacja usuwa te wyłączenia. W efekcie stawka 0% będzie mogła znaleźć zastosowanie również do usług ubezpieczenia oraz usług dotyczących importu towarów zwolnionych od podatku, jeżeli ich wartość została włączona do podstawy opodatkowania importu. Zmiana ma zapewnić zgodność polskich regulacji z przepisami unijnymi i wykładnią przedstawioną przez TSUE.
Zmiany istotne dla ogółu przedsiębiorców
Ustawa przyjęta przez Sejm przewiduje również zmiany, które dotyczą ogółu przedsiębiorców. Jedną z nich jest rozszerzenie funkcjonalności wykazu podatników VAT. Obecnie informacja o statusie podmiotu jako podatnika VAT jest udostępniana według stanu na dzień jego sprawdzania.
Po zmianie możliwe będzie zweryfikowanie, jaki status miał kontrahent w wybranym dniu w przeszłości. Sprawdzenie będzie mogło dotyczyć dnia przypadającego nie wcześniej niż w okresie pięciu lat poprzedzających rok, w którym podmiot jest weryfikowany. Rozwiązanie odpowiada na postulaty przedsiębiorców dotyczące możliwości historycznej weryfikacji statusu kontrahentów.
Mniej obowiązków przy zakupach zwolnionych z VAT
Kolejne uproszczenie dotyczy nabywania od podmiotów zagranicznych towarów i usług korzystających w Polsce ze zwolnienia z VAT. Obecnie w przypadku dokonania nabycia towaru lub usługi objętej zwolnieniem od podatku VAT, po spełnieniu pozostałych warunków określonych w art. 17 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o VAT, nabywca zostaje uznany za podatnika, co wiąże się z konsekwencjami polegającymi na odpowiednim rozliczeniu takiej transakcji.
Po zmianie nabywca nie będzie uznawany w takich przypadkach za podatnika, a takie nabycia nie będą musiały być wykazywane w JPK_VAT, VAT-8 ani VAT-9M.
Odpowiedzialność solidarna obejmie usługi niematerialne
Nowelizacja przewiduje również rozszerzenie odpowiedzialności solidarnej nabywcy za zaległości podatkowe sprzedawcy. Będzie to dotyczyć usług niematerialnych wskazanych w nowym załączniku nr 16 do ustawy o VAT, w tym określonych usług doradczych, zarządczych, rachunkowo-księgowych, reklamowych czy badania rynku.
Odpowiedzialność będzie mogła powstać m.in. w przypadku, gdy wartość brutto pojedynczej faktury przekroczy 15 000 zł, a także gdy łączna wartość usług wskazanych w załączniku nr 16 nabytych od jednego usługodawcy w danym miesiącu przekroczy 50 000 zł netto.
Zmiany obejmą również ochronę związaną ze stosowaniem mechanizmu podzielonej płatności. Split payment nie będzie chronił przed odpowiedzialnością solidarną, jeżeli nabywca wiedział m.in., że faktura została wystawiona przez podmiot nieistniejący, dokumentowała czynności, które nie zostały dokonane, lub zawierała kwoty niezgodne ze stanem faktycznym.
Nowe obowiązki dotyczące kas fiskalnych
Zmiany obejmą także zasady korzystania z kas rejestrujących. Podatnik, który zakończy używanie kasy, będzie miał obowiązek złożenia wniosku o jej wyrejestrowanie. Niewykonanie tego obowiązku będzie mogło skutkować nałożeniem przez naczelnika urzędu skarbowego kary pieniężnej w wysokości 300 zł.
Jednocześnie w przypadku starszych kas z elektronicznym zapisem kopii nie będzie już możliwa wymiana pamięci fiskalnej. Po jej zapełnieniu lub awarii konieczne będzie więc zastąpienie urządzenia kasą online lub wirtualną.
Skład VAT – nowe rozwiązanie dla handlu międzynarodowego
Ustawa wprowadza również nową instytucję – skład VAT. Będzie to specjalnie wyznaczone miejsce, w którym określone towary będą mogły być magazynowane i sprzedawane pomiędzy kolejnymi podmiotami bez konieczności bieżącego rozliczania VAT. Podatek będzie zasadniczo rozliczany dopiero przy zakończeniu procedury, przede wszystkim w momencie wyprowadzenia towaru ze składu.
Prowadzenie składu będzie wymagało zezwolenia naczelnika urzędu skarbowego, a procedurą będą mogły zostać objęte wyłącznie towary określone przez Ministra Finansów. Maksymalny okres pozostawania towaru w składzie wyniesie 24 miesiące.
Do dostaw towarów kierowanych do składu, WNT do składu, transakcji dokonywanych w jego obrębie oraz określonych usług związanych ze składowanymi towarami będzie mogła mieć zastosowanie stawka VAT 0%. Rozwiązanie ma przede wszystkim ograniczyć konieczność finansowania VAT na kolejnych etapach obrotu i poprawić płynność przedsiębiorców uczestniczących w międzynarodowym handlu towarami.
Jakie jeszcze zmiany zakłada nowelizacja?
Nowelizacja ustawy o VAT przyjęta przez Sejm zakłada również inne zmiany, m.in.:
- uwzględnianie określonych przemieszczeń własnych towarów do innych państw UE przy obliczaniu limitu sprzedaży uprawniającego do korzystania ze zwolnienia podmiotowego z VAT (będą one traktowane dla celów obliczania limitu zwolnienia podobnie jak WDT);
- zmianę klasyfikacji towarów objętych obowiązkowym mechanizmem podzielonej płatności – towary wskazane w załączniku nr 15 do ustawy o VAT mają być identyfikowane według Nomenklatury Scalonej (CN), podczas gdy dla usług nadal stosowana będzie klasyfikacja PKWiU;
Kiedy wejście w życie?
Większość regulacji wynikających z nowelizacji ustawy o VAT ma zacząć obowiązywać 1 stycznia 2027 r.
Choć ustawa została uchwalona przez Sejm 17 lipca 2026 r., to w związku z poprawkami wniesionymi przez Senat proces legislacyjny nie został jeszcze zakończony.
Autor: Łukasz Andruszkiewicz
Doradca podatkowy, prawnik, menedżer w Gekko Taxens Doradztwo Podatkowe. Członek Rady Podatkowej Konfederacji Lewiatan z ramienia Związku Polskiego Leasingu. Specjalizuje się w doradztwie w zakresie podatku VAT i podatkowych aspektów umów leasingu. Posiada kilkunastoletnie doświadczenie zdobyte w działach prawnych i podatkowych instytucji finansowych, obejmujące m.in. przygotowywanie i wdrażanie procedur podatkowych, reprezentowanie Klientów w postępowaniach administracyjnych, podatkowych oraz sądowo-administracyjnych, a także doradztwie dotyczącym raportowania schematów podatkowych (MDR).
