Rewolucyjne zmiany dotyczące raportowania MDR weszły w życie 1 października 2026 r. Nowe regulacje wpływają m.in. na ocenę takich rozwiązań biznesowych jak leasing, najem długoterminowy czy rozliczenia PCC przy przyjmowaniu aut w rozliczeniu. Zgodnie z przepisami przejściowymi część podatników nadal może mieć jednak obowiązki w zakresie MDR-3 i MDR-4 dotyczące roku 2026. Dzięki zmianom zdecydowana większość firm będzie mogła również zrezygnować z procedur MDR lub przynajmniej znacząco je odchudzić.
Chociaż zmiany wynikające z ustawy z 29 maja 2026 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw są bardzo obszerne, to ich skutki sprowadzić do podsumowania w kilku prostych punktach.
1. Koniec schematów „krajowych” – to prawie zawsze koniec raportowania
Główna zmiana w przepisach dotyczy tego, że schematy tzw. krajowe nie będą już w ogóle spełniać definicji schematu podatkowego. Nowy kształt przepisów zmienia m.in. obowiązki firm z branży motoryzacyjnej. Z perspektywy niemal wszystkich dealerów samochodów oznacza to, że prawie żadne zachowania nie będą już schematami podatkowymi – gdyż tylko część dealerów dokonuje transakcji międzynarodowych, a dodatkowo zwykle są to zwyczajne, rynkowe transakcje zakupu lub sprzedaży towaru lub usługi.
Po wejściu w życie nowelizacji przepisów już w zasadzie tylko międzynarodowe korporacje dealerskie będą wykonywać transakcje, które będą musiały być analizowane w kontekście regulacji MDR.
2. Brak raportowania MDR to łatwiejszy biznes…
Do końca września 2026 r. nawet całkowicie legalne, prawidłowe i wynikające wyłącznie z potrzeb biznesowych czynności podatników musiały być rozpatrywane w kontekście raportowania MDR. Należy przypomnieć, że schematem podatkowym były działania, dla których choćby jedną z głównych korzyści była korzyść podatkowa (oczywiście, przy zachowaniu także innych przesłanek raportowania). To zupełnie inna kategoria niż czynności stanowiące nadużycie prawa, gdzie co prawda również wystarczy, aby korzyść podatkowa była jednym z głównych celów (niekoniecznie jedynym) działania, ale dodatkowo musi ono jeszcze być „sztuczne”.
Dotychczasowy kształt przepisów prowadził do absurdalnych sytuacji, gdzie stosowanie zwykłych narzędzi biznesowych musiało być analizowane w kontekście raportowania tylko dlatego, że były one bardziej korzystne (albo nawet jedynie „mniej niekorzystne”) od alternatyw. Niektórzy podatnicy raportowali na przykład najem długoterminowy z uwagi na to, że… był on formalnie „korzystniejszy” od nabycia samochodu na własność. W skrajnych sytuacjach raportowanie czasem okazywało się konieczne, nawet gdy w ogóle żadna korzyść nie występowała (gdy spełniona była jedna ze szczególnych przesłanek rozpoznawczych).
Niewątpliwie usunięcie tych regulacji ułatwi podatnikom codzienne funkcjonowanie.
3. …ale też łatwiejsza optymalizacja
Abstrahując od zwykłej codzienności biznesowej, podatnicy podejmują czasami działania, których faktycznym celem są oszczędności podatkowe. Przykładem takich posunięć jest wybór korzystniejszej formy opodatkowania czy założenie podatkowej grupy kapitałowej. Nawet w przypadku, gdy dana korzyść wynika jednoznacznie z ustawy, podatnicy musieli rozważyć raportowanie schematu. To zaś zniechęcało do sięgania po nawet najbardziej niekontrowersyjne i legalne korzyści podatkowe.
Zmiana przepisów powoduje, że dodatkowy czynnik ryzyka, jakim był obowiązek ujawnienia stosowanego schematu (albo ryzyko sankcji za jego niezaraportowanie) znika. Z tej perspektywy warunki do wdrożenia różnych mechanizmów dostępnych dla dealerów, np. oszczędności dotyczących PCC przy przyjęciu aut w rozliczeniu, od 1 października 2026 r. stały się znacznie bardziej atrakcyjne.
4. Co z czynnościami z 2026 r.?
Przepisy przejściowe nowelizacji przewidują, że w przypadku zgłoszenia (MDR-1) schematu podatkowego krajowego przed wejściem w życie nowych przepisów, nie składa się informacji o stosowaniu tego schematu podatkowego (MDR-3). Obowiązek ten spoczywał na korzystających, którzy w danym okresie stosowali schemat podatkowy, w tym osiągali wynikającą z jego zastosowania korzyść podatkową. Jeśli zatem w 2026 r. organizacja korzystała ze zgłoszonych wcześniej schematów krajowych, nie ciąży na niej obowiązek składania MDR-3 za rok 2026.
Jeśli jednak zgłoszony został schemat transgraniczny, który był stosowany w 2026 r., podmiot działający jako korzystający zobowiązany będzie do przesłania MDR-3, ale już na nowych zasadach, tj. w terminie do końca czwartego miesiąca po zakończeniu roku podatkowego. W typowym scenariuszu roku podatkowego zbieżnego z kalendarzowym, raportowanie wykorzystania schematów transgranicznych w informacji MDR-3 powinno być zrealizowane do końca kwietnia 2027 r.
Jeśli natomiast organizacja występuje w roli promotora i w dalszym ciągu udostępnia schematy krajowe zgłoszone przed 1 października 2026 r., należy szczegółowo przeanalizować obowiązki związane z kwartalnym informowaniem Szefa KAS o udostępnieniu schematu podatkowego (MDR-4) kolejnym korzystającym. Choć przepisy przejściowe nie są w tym zakresie w pełni klarowne, za konsekwentne podejście (choćby w porównaniu do nieskładania MDR-3 dla schematów krajowych) należałoby uznać nieinformowanie Szefa KAS o udostępnieniu schematu krajowego przez promotora.
5. Procedury już zbędne, chociaż w niektórych przypadkach warto je utrzymać
Nowe przepisy nie obligują już żadnych podmiotów do posiadania specjalnych procedur MDR. W przypadku dealerów krajowych nie ma powodu, aby takie procedury jeszcze w ogóle obowiązywały. W grupach międzynarodowych warto zaś rozważyć, zamiast całkowitej likwidacji, odchudzenie procedury i ograniczenie jej do tych schematów, które nadal podlegają raportowaniu.
Autorzy:
Bartosz Mazur
Partner, doradca podatkowy w Gekko Taxens Doradztwo Podatkowe. Od 2012 r. doradza zarówno firmom z sektora MŚP i inwestorom indywidualnym, jak i globalnym korporacjom. Zajmuje się głównie podatkami dochodowymi. W przeszłości pracował jednak również w działach zajmujących się podatkiem VAT, dzięki czemu zdobył wszechstronną wiedzę, pozwalającą na kompleksową obsługę klientów.
Prowadzi przeglądy podatkowe, pomaga budować efektywne podatkowo struktury działalności gospodarczej i wpiera klientów w bieżącym biznesie. Reprezentuje klientów w postępowaniach przed organami podatkowymi i sądami administracyjnymi. Specjalizuje się w szczególności w doradztwie dla firm z branży leasingowej, motoryzacyjnej, farmaceutycznej, IT, nieruchomości. Wspiera także biura rachunkowe.
Patryk Chmiel
Doradca podatkowy, menedżer w Gekko Taxens Doradztwo Podatkowe.
Specjalizuje się w obszarze PIT, CIT i ZUS. Prowadzi szkolenia dotyczące JPK_CIT. Uczestniczy także w projektach podatkowych z zakresu VAT. Swoje doświadczenie zdobywał pracując w kancelariach prawnych oraz jako menedżer działu podatkowego w biurze rachunkowym.
