Już za rok w całej Unii Europejskiej zaczną obowiązywać nowe ograniczenia dotyczące płatności gotówkowych. Choć najwięcej uwagi poświęca się zakazowi transakcji gotówkowych powyżej 10 000 euro, dla wielu przedsiębiorców znacznie większe znaczenie może mieć drugi próg – 3 000 euro, od którego pojawią się dodatkowe obowiązki związane z identyfikacją i weryfikacją klienta. W tym kontekście kluczowe znaczenie będzie miało to, w jaki sposób unijne regulacje zostaną wdrożone do polskiego porządku prawnego.
10 lipca 2027 r. na terenie całej Unii Europejskiej zaczną obowiązywać nowe zasady dotyczące płatności gotówkowych. Wynikają one z Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1624 z 31 maja 2024 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu. Zgodnie z przyjętymi regulacjami, które mają być bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich, wprowadzony zostanie unijny limit na poziomie 10 000 euro, powyżej którego osoby prowadzące handel towarami lub świadczące usługi nie będą mogły przyjmować lub dokonywać płatności w środkach pieniężnych powyżej kwoty 10 000 euro (a więc nie jak dotychczas, przyjmując płatności gotówkowe działały zgodnie z prawem, ale stawały się instytucjami obowiązanymi z pakietem dodatkowych obowiązków na gruncie polskiej Ustawy AML).
Co więcej, zakaz będzie dotyczył wszystkich transakcji realizowanych przez przedsiębiorców – zarówno w relacjach B2B, jak i B2C. Co istotne, ograniczenie to będzie dotyczyło zarówno płatności za towary, jak i usługi.
To zasadnicza zmiana, ponieważ aktualne przepisy dotyczące AML, które obowiązują w Polsce, nie zakazują transakcji gotówkowych przekraczających 10 000 euro. Ich przeprowadzenie powoduje jednak powstanie określonych obowiązków wynikających z ustawy AML.
10 000 euro – albo mniej
W pewnym uproszczeniu można stwierdzić, że limit 3 000 euro wynikający z nowych przepisów unijnych będzie częściowym odpowiednikiem obecnego limitu wynikającego z ustawy AML, określonego na poziomie 10 000 euro. Unijne rozporządzenie przewiduje bowiem, że w przypadku transakcji gotówkowych o charakterze sporadycznym (okazjonalnym) o wartości co najmniej 3 000 euro (lub równowartości tej kwoty w walucie krajowej – PLN), podmioty zobowiązane stosują co najmniej środki należytej staranności wobec klienta, co należy rozumieć jako przeprowadzenie identyfikacji klienta i weryfikacji jego tożsamości. Co ważne, takie środki bezpieczeństwa będzie należało zastosować jeszcze przed, przeprowadzaniem transakcji.
Warto zauważyć, że środki należytej staranności, które mają być stosowane przy transakcjach powyżej 3 000 euro, odpowiadają niektórym ze środków bezpieczeństwa finansowego, przewidzianych na gruncie przepisów AML.
Zgodnie z nowymi regulacjami, ustalone limity dla płatności gotówkowych nie będą mogły być wyższe niż wspomniane 10 000 euro – kraje członkowskie będą więc mogły wprowadzić niższy limit płatności gotówkowych niż określony w Rozporządzeniu unijnym. W tym kontekście należy również obserwować, jak będą zmieniane polskie przepisy AML – unijne rozporządzenie pozostawia bowiem państwom członkowskim kwestię uregulowania kar administracyjnych i pieniężnych za naruszenia przepisów rozporządzenia.
Najważniejszy będzie próg 3 000 euro?
Dziś wielu przedsiębiorców, aby uniknąć dodatkowych obowiązków przypisanych do instytucji obowiązanych, wprowadza wewnętrzne instrukcje eliminujące płatności gotówkowe przekraczające 10 000 euro. Należy się spodziewać, że dla takich firm nowym punktem odniesienia może stać się próg w wysokości 3 000 euro. Aby nie przeprowadzać czynności związanych z identyfikacją i weryfikacją tożsamości klienta, konieczna może być aktualizacja wewnętrznych instrukcji i obniżenie progu transakcji gotówkowych do równowartości 3 000 euro lub równowartości tej kwoty w PLN.
W związku z wejściem w życie Rozporządzenia, należy się też spodziewać nowelizacji przepisów polskiej ustawy AML, w której z dużym prawdopodobieństwem zostaną m.in. uwzględnione sankcje za brak realizacji obowiązków identyfikacyjnych i weryfikacyjnych w przypadku transakcji gotówkowych o wartości co najmniej 3 000 euro, które dziś nie wynikają z polskich przepisów AML. Musi się też zmienić definicja instytucji obowiązanej przyjmującej nadprogowe płatności gotówkowe.
Kluczowe szczegóły
Na 12 miesięcy przed rozpoczęciem obowiązywania unijnego rozporządzenia należy w szczególności obserwować to, w jakim kierunku będą zmieniać się polskie przepisy. Przede wszystkim warto jednak pamiętać, że w tym kontekście nie chodzi wyłącznie o zakaz płatności gotówkowych powyżej 10 000 euro, ale również o próg 3 000 euro, ponieważ już przy takiej kwocie po stronie przedsiębiorcy pojawiają się dodatkowe obowiązki.
