Ustawa z 29 maja 2026 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw, która rewolucjonizuje podejście do raportowania schematów podatkowych (MDR), została podpisana przez Prezydenta RP 19 czerwca 2026 r. Nowelizacja likwiduje obowiązek raportowania tzw. schematów krajowych, zgłoszeniu będą podlegać wyłącznie uzgodnienia o charakterze transgranicznym. Co do zasady nowe przepisy zaczną obowiązywać 1 października 2026 r.
Poniżej znajduje się opis najważniejszych zmian wprowadzanych ustawą.
Fundamentalna zmiana systemowa – koniec schematów krajowych
Najważniejsza zmiana przewidziana w podpisanej przez Prezydenta nowelizacji zakłada całkowite usunięcie obowiązku raportowania tzw. schematów krajowych.
W praktyce oznacza to:
- znaczące zawężenie zakresu MDR wyłącznie do schematów transgranicznych,
- eliminację obowiązków, które w Polsce wykraczały poza standard unijny (DAC6),
- ograniczenie liczby raportów składanych przez podatników i ich doradców.
Nowy zakres MDR – tylko schematy transgraniczne
Po zmianach obowiązek raportowania MDR będzie obejmować wyłącznie uzgodnienia o charakterze transgranicznym.
Usunięto również inne szczególne cechy rozpoznawcze jako przesłanek powstania obowiązku raportowania schematów podatkowych. Doprecyzowano także katalog szczególnych cech rozpoznawczych schematów podatkowych.
Dodatkowo ustawodawca doprecyzował zakres podatków objętych MDR. Obejmuje on wszystkie podatki w rozumieniu Ordynacji podatkowej z wyłączeniem:
- VAT (w tym podatku od towarów i usług),
- podatku akcyzowego.
Zmiany w konstrukcji obowiązków raportowych
Nowelizacja wprowadza bardziej precyzyjne i uporządkowane zasady raportowania MDR.
a) Wielość podmiotów zobowiązanych
- Doprecyzowano, który podmiot i w jakim zakresie raportuje, gdy w uzgodnieniu uczestniczy kilka podmiotów,
- ograniczono ryzyko duplikowania raportów,
- zwiększono przejrzystość odpowiedzialności.
b) Zakres przekazywanych informacji
- Zmieniono i doprecyzowano zakres danych w raportach MDR,
- dostosowano go do praktyki oraz wymogów unijnych.
c) Aktualizacja informacji
- Doprecyzowano zasady aktualizacji danych o schematach,
- uporządkowano raportowanie okresowe (np. MDR‑4).
Rola promotora i innych uczestników
Nowelizacja wprowadza istotne zmiany w zakresie funkcjonowania uczestników MDR.
- Doprecyzowano obowiązki promotora (czyli podmiotu projektującego lub udostępniającego schemat),
- ujednolicono zasady odpowiedzialności za raportowanie,
- ograniczono wcześniejsze niejasności dotyczące podziału ról.
Zmiany w zakresie obowiązków stron
Przyjęte regulacje wprowadzają istotne zmiany w zakresie funkcjonowania uczestników schematów podatkowych.
Doprecyzowano obowiązki promotora (czyli podmiotu projektującego lub udostępniającego schemat) oraz ujednolicono zasady odpowiedzialności za raportowanie. Zdecydowano się również na likwidację instytucji wspomagającego (strony, która świadczy pomoc, wsparcie lub doradztwo w zakresie danego schematu podatkowego).
Tajemnica zawodowa – implementacja TSUE i DAC8
Nowelizacja przewiduje, że podmioty objęte tajemnicą zawodową (doradcy podatkowi, adwokaci, radcowie prawni, rzecznicy patentowi, notariusze, biegli rewidenci) nie muszą raportować MDR, jeżeli raportowanie naruszałoby tajemnicę zawodową.
W zamian:
- są zobowiązani poinformować klienta o obowiązku raportowania,
- obowiązek przechodzi na korzystającego lub inny podmiot uczestniczący w schemacie.
Koniec interpretacji indywidualnych w MDR
Po wejściu z życie zmian nie będzie już możliwe uzyskanie interpretacji indywidualnej dotyczącej MDR.
Sankcje karne skarbowe (KKS)
Nowelizacja wprowadza nowe ryzyka sankcyjne, ale w bardziej doprecyzowanej formie.
Karalne będzie składanie po terminie:
- MDR‑3 (informacja o zastosowaniu schematu),
- MDR‑4 (informacja kwartalna o schematach standaryzowanych).
Data wejścia w życie nowych regulacji i ich znaczenie w praktyce
Zasadniczo znowelizowane przepisy wejdą w życie 1 października 2026 r., choć ustawa zawiera również regulacje przejściowe.
Najważniejszą konsekwencją ustawy podpisanej przez Prezydenta jest konieczność ponownej oceny, czy działalność prowadzona przez podatników generować będzie ryzyko powstania obowiązku raportowania schematów podatkowych. Wprawdzie znowelizowane przepisy eliminują obowiązek posiadania wewnętrznej procedury MDR, ale w sytuacji, gdy dany podmiot gospodarczy ją posiada, rekomendowana jest jej weryfikacja z uwzględnieniem zmienionych przepisów.
Autor: Łukasz Andruszkiewicz
Doradca podatkowy, prawnik, menedżer w Gekko Taxens Doradztwo Podatkowe. Członek Rady Podatkowej Konfederacji Lewiatan z ramienia Związku Polskiego Leasingu. Specjalizuje się w doradztwie w zakresie podatku VAT i podatkowych aspektów umów leasingu. Posiada kilkunastoletnie doświadczenie zdobyte w działach prawnych i podatkowych instytucji finansowych, obejmujące m.in. przygotowywanie i wdrażanie procedur podatkowych, reprezentowanie Klientów w postępowaniach administracyjnych, podatkowych oraz sądowo-administracyjnych, a także doradztwie dotyczącym raportowania schematów podatkowych (MDR).
