Obowiązująca od dziś, 8 lipca 2026 r., nowelizacja ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy to nie tylko kolejna zmiana, która dotyczy działów kadr i księgowości. Z uwagi na skalę potencjalnych konsekwencji finansowych, podatkowych i prawnych, jest to również temat wymagający uwagi członków zarządów, dyrektorów finansowych oraz osób odpowiedzialnych za organizację modelu współpracy w spółce. W niektórych przypadkach dalsze funkcjonowanie dotychczasowych struktur B2B może oznaczać ryzyka liczone w setkach tysięcy złotych.
Co się zmienia?
Nowe przepisy uprawniają PIP do reklasyfikacji umów cywilnoprawnych (B2B, zlecenie itd.) w umowy o pracę. Inspektorzy będą badać samą treść umów, ale przede wszystkim – faktyczny sposób ich realizacji. Choć nowe regulacje zakładają w głównej mierze oddziaływanie na przyszłość, m.in. poprzez polecenia usunięcia naruszeń czy decyzje administracyjne, przepisy przewidują szczególne przypadki, w których PIP będzie dążyła – na drodze sądowej – do reklasyfikacji umowy za poprzednie lata.
Co grozi firmie i osobom odpowiedzialnym w organizacji?
Kluczowe obszary ryzyka to zaległości podatkowe i składkowe, sankcje z kodeksu pracy oraz ewentualna odpowiedzialność karno-skarbowa.
- Skutki na gruncie VAT – brak prawa odliczenia VAT z faktur wystawionych przez współpracownika, odsetki od zaległości podatkowej, 100% sankcji VAT (puste faktury).
- Skutki na gruncie PIT i ZUS – odpowiedzialność płatnika za PIT i ZUS (w tym narzuty pracodawcy ponad kwotę brutto), odsetki.
- Sankcje z kodeksu pracy – do 90 tys. zł za każde naruszenie przepisów.
- Odpowiedzialność karna i karno-skarbowa – m.in. za puste faktury, błędy w deklaracjach, braki deklaracji, opóźnienia, zaległości.
Przykładowo, jeśli od trzech lat współpracownik z wynagrodzeniem 10 tys. zł brutto miesięcznie w rzeczywistości działa w warunkach umowy o pracę, ryzyko można szacować nawet na 250 tys. zł. Należy odpowiedzieć sobie na pytanie, czy jest to dalej akceptowalne ryzyko? To nie teoria. To wymierne, pogłębiające się skutki dalszej akceptacji struktur nieodpowiadających realiom ich stosowania i zmieniającego się otoczenia prawnego.
Co robić?
W pierwszy kroku, należy dokonać samokontroli. Przygotowaliśmy w tym celu prosty kwestionariusz ryzyka przekwalifikowania umów B2B, który ma służyć wstępnej diagnozie, czy potrzebne są zmiany w organizacji. Można go wypełnić, klikając tutaj.
Jeśli okaże się, że zidentyfikują Państwo ryzykowną lub wprost błędną praktykę, eksperci Gekko Taxens pomogą opracować plan naprawczy. W zależności od skali problemu, może on wprowadzać zmiany w dotychczasowym modelu (np. zasadach współpracy) lub całkowicie przemodelować zasady zatrudniania, w tym zmianę formy prawnej współpracy z wybranymi lub wszystkimi współpracownikami.
Autor:
Patryk Chmiel
Doradca podatkowy, menedżer w Gekko Taxens Doradztwo Podatkowe.
Specjalizuje się w obszarze PIT, CIT i ZUS. Prowadzi szkolenia dotyczące JPK_CIT. Uczestniczy także w projektach podatkowych z zakresu VAT. Swoje doświadczenie zdobywał pracując w kancelariach prawnych oraz jako menedżer działu podatkowego w biurze rachunkowym.
